
Görmeyen birisi bilgisayar teknolojisiyle
bir başkasına gerek duymadan kitaplarını okuyabilir
notlarını hazırlayıp internetten yararlanabilir hatta bilgisayar
programcısı bile olabilir.
Görmeyen bireylerin
toplumla iç içe yaşaması, herkes gibi eşit şartlarda eğitim alabilmesi,
kendine bu güne kadar hayal olan çok değişik alanlarda istihdam
yaratabilmesi için teknolojiyi kullanması gerekmektedir.
BİR GÖRMEYEN İÇİN OLUŞTURULACAK SİSTEM NASIL OLMALIDIR?
Körlerin bilgisayarla
okuması için oluşturulacak sistemde olması gereken en önemli sistem
kuşkusuz Ekran Okuma Sistemidir.
Görmeyenlerin bilgisayarı Türkçe sesli kullanabilmeleri için Türkçe dilinde
okuma sistemi; Jaws for Windows veya Hal for Windows ekran okuma
programlarının Türkçe sentezleyicisiyle adaptasyonlarından oluşmaktadır.
Bu programlar bilgisayar açıldığı anda devreye girer ve bilgisayarın
kapatıldığı ana kadar görmeyene tüm ekranı okur, onlara detaylı bilgiler
verir. Bilgisayarın her ortamında çalışarak görmeyenlerin bilgisayara tam
hakim olmalarını sağlar. Klavyedeki tüm tuşlar ve faaliyetler seslendirilir.
Görmeyenler bilgisayarı klavyeden kullanırlar. Türkçe ekran okuma programı
olması açısından önemlidir. Türkçe’ye ilaveten isteğe bağlı olarak dil
alternatifleri de mevcuttur. Görmeyenlerin internetin geniş olanaklarından
yaralanmalarına olanak sağlar. Bu program sayesinde görmeyenler tüm
bilgisayar faaliyetlerinde bulunabilirler.
Bir adet kabartma (braille) printer, görmeyenlerin dokümanlarını
kabartma yazı (Braille alfabesinde) almalarına olanak sağlaması açısından
önemlidir. Böylece çalışmalarını ve kitaplarını okuyabileceği şekle getirmiş
olacaklardır.
Bunun dışında sistemde görmeyenlerin normal yazıyla doküman alabilmelerini
sağlayacak normal bir yazı printerin de bulunması, onların görenlerle
olabilecek yazılı ilişkilerinin sağlanması açısından önem teşkil etmektedir.
Tam bir okuma sisteminin sağlanması için scanner cihazına ihtiyaç
vardır. Tarayıcıyla kitap ve diğer mürekkep yazılar bilgisayar ortamına
alınarak okuyabilme imkanını sağlamaktadır. Bilgisayarı bir okuma makinesine
dönüştürebileceklerdir.
Yukarıda sunduğumuz tertip sayesinde bir görmeyen normal
bilgisayar eğitimini yapabilecek, günlük işlerini bilgisayara aktarabilecek,
internetten eksiksiz olarak faydalanabilecek , kitaplarını ve yazılarını
scanner aletiyle taratarak bilgisayar ortamına aktarıp okutabilecek,
dokümanlarını hem normal insanlar için hem de kendisi için alabilecektir.
Bütün bu saydığımız özelliklere sahip, Türkçe konuşan mevcut tek
programlar, Hal for Windows ve Jaws for Windows programlarıdır. Ancak
bunların Türkçe dilinde çalışmaları için ek bir sentezleyiciye ihtiyacı
vardır.Hal for Windows ve Jaws for Windows ekran okuma programları
Windows ve DOS altında çalışır ve bütün
programlara uyumludur. Yukarıda anlatılan, bilgisayarın görme
özürlülere sağladığı geniş olanakları içeren bilgisayar sistemleri firmamız
tarafından Türkiye'deki her iki körler rehabilitasyon merkezine ve diğer bazı
kütüphane ve kuruluşlara, bazı üniversitelere ve Türkiye'deki 15 Körler
okuluna
kurulmuş, bu sistemler sayesinde ülkemizde ilk defa görmeyenlere Türkçe
olarak bilgisayar öğretimine başlanmış bulunmaktadır. Hal ve Jaws ekran
okuma programları Türkçe
dilinin dışında İngilizce, Almanca, Fransızca, İtalyanca, İspanyolca,
Yunanca gibi bir çok dilde de konuşabilmektedir. Ülkemizde bugüne kadar
bilgisayarı Türkçe konuşturabilmek amacıyla çeşitli girişimler yapılmış,
hatta bir program geliştirilmiştir. Ne var ki; bu program yukarıda
saydığımız geniş olanakların hiçbirisini görme özürlülere sunmamaktadır.
Bilgisayar sistemi kurmaya karar veren kişi ve kuruluşların böyle bir kararı
verirken alacakları programın yukarıda saydığımız özellikleri taşıyıp
taşımadığına bakmalı ve daha da önemlisi bu seçimi yaparken bilgisayardan
anlayan bir kişiye danışmalıdırlar.
Bu sistemin
kurulmasından sonra tesliminde firmamız tarafından programın ve çalışma
sisteminin eğitimi verilmektedir.